Tekst

Dominee Creutzberg in Nederlands-Indië

De Japanse aanval op Pearl Harbor in december 1941 verandert de loop van de Tweede Wereldoorlog: Japan is nu in oorlog met Amerika. Door een gebrek aan grondstoffen richt Japan zich op de olievelden in Nederlands-Indië. De Japanners krijgen de olievelden van Tarakan in het noorden van Borneo in handen, maar deze blijken systematisch vernield.

De Japanners willen voorkomen dat hetzelfde zal gebeuren rondom de oliestad Balikpapan in het zuiden van Borneo en stellen een ultimatum op. Daarin dreigen ze dat alle Nederlanders in de stad gedood zullen worden als de olie-installaties daar worden vernield. Een van de Nederlanders in Balikpapan is de Nijmeegse dominee Karel Creutzberg. Hij verblijft sinds 1933 op diverse plaatsen in Nederlands-Indië en is vanaf 1941 legerpredikant in Balikpapan.

Creutzberg_Ultimatum

Het Japanse ultimatum van generaal Sakaguchi.

Creutzberg_portret

Karel Frederik Creutzberg, 1908-1942

Ondanks het ultimatum laat de lokale generaal de olievelden direct onklaar maken en evacueert zijn staf. Een Japanse troepenmacht onder generaal Sakaguchi neemt Balikpapan in. Kort daarna, waarschijnlijk op 20 februari 1942, worden 62 Nederlanders, onder wie dominee Karel Creutzberg, vanuit een KNIL-fort naar het strand gebracht en neergeschoten.

Creutzberg_Verzamelgraf

Het verzamelgraf op het Nederlandse ereveld Kembang Kuning te Surabaya. Bron: oorlogsgravenstichting.nl

Met dank aan Werkgroep Oorlogsdoden Nijmegen en Iris Wenting (HAN, opleiding leraar geschiedenis). 

Meer informatie:

Biografie Dominee Creutzberg.

Alle rechten voorbehouden