Artikel

Hubertus en de Merovingen

Door Hubertus Hendriks

Hubertus_en_de_Merovingen_Beeld_01

Landkaart van het rijk der Merovingen Collectie Stichting Vlegel, Publiek Domein

Hubertus (656-727) was de oudste zoon van de hertog van Aquitanië. Na zijn ridderslag werd hij graaf van Parijs en raakte bevriend met Pepijn van Herstal (635-714) hofmeier van Austrasië en later heerser over het gehele rijk van de Merovingen. 

Hubertus en Pepijn trokken samen ten strijde en Hubertus werd domesticus aan het hof in Metz. Na een slag om Dorestad vond er een ommekeer plaats bij Hubertus. Hij kreeg meer en meer belangstelling voor het beheer van flora en fauna en maakte daardoor een verbeteringsslag voor boeren en horigen mogelijk.

Hubertus_en_de_Merovingen_Beeld_02

Hubertus, patroon van de jagers Collectie Stichting Vlegel, Publiek Domein

Hubertus_en_de_Merovingen_Beeld_03

Hubertus ontmoet Pepijn van Herstal. Miniatuur in een handschrift uit 1463 Collectie Koninklijke Bibliotheek, Publiek Domein

Hubertus werkte mee aan technische verbeteringen en vernieuwingen. Hij was van mening dat verbetering van landbouw en veeteelt een zinvoller contact met de bevolking kan opleveren dan het met geweld afdwingen van het christendom. 

Zijn motto luidde: “Eer de schepper door zijn schepsels te eren” Vrij vertaald naar onze eigen tijd: “Zorg goed voor het geheel van de wereld door goed te zorgen voor alle afzonderlijke wijzen van leven”, sowieso heel herkenbaar binnen de huidige trend van groen, duurzaam en milieu.

Hij propageerde een nieuw type watermolen en diverse molens dragen nog zijn naam. In Nijmegen kennen we de Hubertustoren en de Hubertusmolen. Voor behoeftigen liet hij een extra zak bij de molens ophangen om daar restanten bloem in te doen. Deze zak gaat in onze zuidelijke contreien de Sint-Huibrechtszak heten, een soort voedselbank avant la lettre.

Hubertus_en_de_Merovingen_Beeld_04

De Hubertusmolen op de Hubertustoren in Nijmegen Beeldbank Regionaal Archief Nijmegen, Publiek Domein

Hubertus_en_de_Merovingen_Beeld_07

De Hubertusmolen in de huidige tijd Collectie Stichting Vlegel, Publiek Domein

Ook een nieuw soort ploeg hoorde tot zijn voorlichtingscampagne en niet te vergeten de haam (ook wel gareel genoemd) waardoor paarden ingezet konden worden op het land. Hubertus werd beroemd door zijn opvatting over de jacht. Niet het zomaar jagen op dieren maar een doordacht beheer als doelmatige verbetering van de wildstand. Hij werd patroon van de jagers maar is in wezen eerder een antiheld. Geïnspireerd door de christelijke leer besteedde hij aandacht aan mens en natuur in plaats van aan het verwerven van gebieden en macht.

De middeleeuwen zijn niet zo donker als vaak wordt gedacht. Met name kerkmensen hebben in de tijd van de Merovingen met technische verbeteringen bijgedragen aan vele nieuwe ontwikkelingen.

Hubertus_en_de_Merovingen_Beeld_05

Nieuwe ploeg getrokken door paarden met haam Collectie Stichting Vlegel, Publiek Domein

Hubertus_en_de_Merovingen_Beeld_06

Een haam, ook wel gareel genoemd. Uitgevonden rond het jaar 700 Collectie Stichting Vlegel, Publiek Domein

Onlangs verscheen een fraai boek over deze tijd: ISBN 978-90-831654-5-5

‘Hubertus, zijn leven ten tijde van de Merovingen’

met toelichtingen op: www.stichtingvlegel.nl/hubertus

Alle rechten voorbehouden